Een belangrijk stuk filmgeschiedenis met Bert Williams Lime Kiln Club Field Day

 cover

Een belangrijk stuk filmgeschiedenis met Bert Williams Lime Kiln Club Field Day

In Amerika bestaat de National Film Preservation Board, een organisatie die het behoud, de conservering en publieke toegankelijkheid van Amerikaanse films als doelstelling heeft. Elk jaar, sinds 1989, selecteert de National Film Registry 25 films die als nationaal erfgoed worden gezien. In 2014 werden onder meer The Big Lebowsky (1998), Rosemary's Baby (1968) en Saving Private Ryan (1998) in de lijst opgenomen. Maar ook een film waar bijna niemand ooit van gehoord heeft: Bert Williams Lime Kiln Club Field Day uit 1913. En toch is dit een heel bijzondere film. Niet zozeer vanwege het geweldige verhaal of het prachtige camerawerk. Nee, Lime Kiln Club Field Day is om een andere reden heel bijzonder; het is de eerste Amerikaanse film met zwarte acteurs in de hoofdrollen. In de tijd van rassensegregatie was dat ongehoord in Amerika en het kon niet dat Afro-Amerikanen een eigen film zouden maken. Er kwamen wel eerder zwarte mensen voor in grote rollen in films, maar dat waren altijd zwart geschminkte blanke acteurs.

Birth of a Nation - D.W. Griffith

Nooit afgemaakt

Bert WilliamsDe grote ster van de film was de op de Bahamas geboren vaudeville-acteur Bert Williams, de eerste Afro-Amerikaan die een hoofdrol vertolkte op Broadway. Williams had nauwelijks in films gespeeld, wat dit project des te meer bijzonder maakt. Samen met een aantal Afro-Amerikaanse acteurs als Sam Lucas, Walker Thompson, Abbie Mitchell, Odessa Warren Grey en J. Leubrie Hill’s Darktown Follies theatercompagnie begon Williams in 1913 in New Jersey  en in de Bronx in New York aan de opnames van de film. Na zo'n zeven rollen film te hebben gedraaid werden de opnames afgebroken en nooit meer afgemaakt. De producenten A.L. Erlanger en Marcus Klaw besloten om niet verder te gaan met het nog titelloze project en de film verdween in een kluis van filmmaatschappij Biograph. Toen dit bedrijf in 1938 z'n activiteiten staakte wegens te weinig werk en slechte vooruitzichten werd hun gehele collectie gedoneerd aan het Museum of Modern Art in New York. In totaal zo'n 900 blikken film. Het bleef echter jaren in de archieven van het museum liggen, totdat nog niet zo lang geleden tussen al dat materiaal de zeven blikken met de negatieven van dit nog onbekende project weer werden gevonden. Tijdens het bekijken van het originele materiaal werden beelden gevonden van de filmset, waarbij beide blanke regisseurs Middleton en Hayes Hunter, samen met enkele blanke crewleden, zijn te zien. Het is duidelijk dat cast en crew plezier hebben in het werk met elkaar. Ook Bert Williams is zichtbaar terwijl hij zelf zijn make-up aanbrengt. Williams hield zich namelijk wel aan de voor die tijd geldende conventies, namelijk dat zwarte rollen gespeeld werden door iemand die zwart geschminkt was. Hoe bizar dat in dit geval ook mag klinken.

Still uit Bert Williams Lime Kiln Club Field Day

Het plot van de film

Niemand weet echter wat voor film het is. Er is geen script of crewlijst bekend en tussentitels waren nog niet gemaakt. Het Museum of Modern Art noemde de film Bert Williams: Lime Kiln Field Day. De titel kwam van een van de weinige bronnen die bekend waren over de film en gebaseerd op een fictieve club, de Lime Kiln Club. Deze fictieve club van Afro-Amerikanen was aan het eind van de 19e eeuw in het leven geroepen door Charles Bertrand Lewis van de Detroit Free Press, de grootste krant van Detroit. De film werd beeldje voor beeldje geanalyseerd en er werd zelfs een liplezer ingeschakeld om de dialogen van de film te achterhalen. Zo werd het verhaal gereconstrueerd en door het Museum of Modern Art gemonteerd. De film werd een romantische komedie waarin drie mannen, waaronder Bert Williams, om de hand van een mooie dame uit de buurt strijden. Williams is een rijke, modieuze banjo-speler en sjacheraar die uiteindelijk de gunsten van de jongedame, gespeeld door Odessa Warren Grey, weet te winnen. Het koppel bezoekt de jaarlijkse picknick en het bal van de broeders voor de zwarte inwoners van de stad. Williams en zijn date eten ijs, delen een lolly in een draaimolen en 's avonds dansen ze in de Lime Kiln Club de cakewalk, een populaire dans voor zwarte mensen. Een van de hoogtepunten is een twee minuten durende liefdesscène tussen de twee zwarte hoofdrolspelers aan het einde van de film. Twee zwarte mensen kussend in beeld is iets wat in die periode nooit voorkwam, niet getolereerd werd zelfs. Ook dit is een reden dat Lime Kiln Club Field Day een heel bijzondere film is. Williams maakte een krachtig statement, durfde voor zichzelf en zijn zwarte medemens op te komen en dat in een periode waarin zwarte mensen het uitermate moeilijk hadden in de maatschappij.


Fragment uit Lime Kiln Club Field Day

Het blijft echter gissen waarom de film toentertijd nooit is afgemaakt. Werd men bang? Werd men bedreigd? Of was er gewoon geen geld meer voor het filmmateriaal? Het blijft onduidelijk en mogelijk tot het einde der dagen een mysterie. De film zelf is dat na 100 jaar niet meer, door het werk van het Museum of Modern Art. Het zestig minuten durende Bert Williams Lime Kiln Club Field Day is daar nog tot maart 2015 te zien. Men overweegt om de film ook op DVD uit te brengen.

Deel deze pagina

Lees meer